W XX. wiecznej historii Europy nie raz trafiamy na różne niezwykłe projekty – czy to technologiczne (jak np. projekt Haunebu/Glocke/Vril – tajnej broni III Rzeszy), czy to architektoniczne (jak np. Germania – wielka i monumentalna stolica nowych Niemiec, czy Riese – gigantyczny podziemny kompleks o nieznanym dziś przeznaczeniu budowany w Górach Sowich), czy wreszcie społeczno-polityczne (jak np. projekt Unii Europejskiej). Mało jednak w Polsce pojawiło się dotąd informacji o niezwykłym projekcie inżynieryjnym znanym jako Projekt Atlantropa lub Projekt Panropa – niezwykłym (a nawet szalonym!) w swym rozmachu i założeniach planie obniżenia poziomu Morza Śródziemnego (a nawet częściowego jego osuszenia) oraz nawodnienia północnych ziem Afryki.

HermanSorgelAutorem tego projektu był niemiecki inżynier Herman Sörgel – żyjący w latach 1885-1952 – który w latach 20. XX wieku zaproponował zbudowanie gigantycznej tamy na wysokości Gibraltaru oddzielającej Morze Śródziemne od Oceanu Atlantyckiego. Celem tego projektu było osuszenie ogromnego obszaru Morza Śródziemnego (obniżenie poziomu morza nawet o 200 metrów), doprowadzenie tym samym do połączenia Europy i Afryki, a także rozwiązanie problemów energetycznych, ekonomicznych, politycznych i demograficznych Europy. Jednym z założeń projektu było zmiana ogromnych przestrzeni Sahary na ziemie uprawne. Powstały w wyniku tej operacji olbrzymi kontynent miał nosić nazwę Atlantropy.

Sörgel był przekonany, że by skutecznie konkurować z Amerykami oraz rosnącą w siłę „Pan-Azją”, Europa musi stać się samowystarczalna – czyli posiadać ziemie w każdej strefie klimatycznej, a także skolonizować Afrykę. Obniżenie poziomu Morza Śródziemnego miało doprowadzić do wytworzenia wielkiej ilości energii elektrycznej, która miała zagwarantować wzrost przemysłu. Osuszone połacie nowej ziemi, a także Sahara, miały zostać nawodnione, między innymi przy pomocy trzech wielkich jezior (wielkości małych mórz) na terenie Afryki, miały zapewnić wystarczającą ilość jedzenia dla rozwijającej się Europy. Architekt planował, że rozłożone na blisko wiek publiczne prace inżynieryjne rozwiążą problem bezrobocia, zaś pozyskane tereny rozładują rosnącą liczbę populacji, które to problemy, zdaniem Sörgel, były największą przyczyną niepokojów w Europie. Wierzył on także w to, że zmiany klimatyczne, do których realizacja projektu miała doprowadzić, będą tylko dobre. Był przekonany, że Bliskim Wschodem pozostając pod kontrolą Atlantropy stanie się dla niej dodatkowym źródłem energii oraz przedmurzem przeciwko napływającym szerokim strumieniem do Europy pracownikom z Chin.

atlantropa-1 africa-1

(Kliknij na grafikę by ją powiększyć)

Niemiecki architekt zaproponował osuszenie Morza Śródziemnego już po I wojnie światowej, ale projekt nie zyskał poparcia w nazistowskich Niemczech. Po wojnie światowej Sörgel stworzył sieć biur pracujących nad projektem, które funkcjonowały do jego śmierci w 1952. Opublikowane materiały architekta i jego pomocników zawierają plany, mapy, modele kilkunastu tam, mostów oraz nowych portów, widoki na tamę przy Gibraltarze ukoronowaną 400 metrową wieżą zaprojektowaną przez Petera Behrensa, wyliczenia przewidywanego wzrostu produkcji agrarnej, szkice pan-kontynentalnej sieci energetycznej, a nawet plany zabezpieczenia Wenecji i jej dziedzictwa kulturowego. Twórca utopijnej idei nie miał należytej wiedzy z zakresu nauk przyrodniczych, która pozwalałaby mu przewidzieć katastrofalne dla całego globu skutki osuszenia morza i budowy tamy na Gibraltarze – obawy dotyczące zmian klimatycznych, trzęsień ziemi, konfliktów z kulturami Afryki były przez niego często ignorowane jako nieistotne.

1_Atlantropa 2_Atlantropa 3_Atlantropa 4_Atlantropa

(Kliknij na grafikę by ją powiększyć)

Projekt, pomimo początkowego zyskania wielu przychylnych głosów, nigdy nie wyszedł poza sferę planowania. W dobie rządów Hitlera plan Sörgela został zawieszony (zakaz publikowania prac o projekcie na terenie Niemiec) – głównie z racji kolidowania z nazistowskim pomysłem Euroazjatyckiego Imperium Niemieckiego. Także we Włoszech projekt architekta nie uzyskał poparcia, w związku z ogromną zależnością włoskich miast od ich nadmorskiego położenia. Po II wojnie światowej częściowe zainteresowanie Aliantów, wynikające z planów zacieśnienia więzi z Afryką i walki z komunizmem, szybko zostało ostudzone przez zastosowanie w energetyce siły atomu oraz powojenne koszty odbudowy Europy. Pomimo to instytut pracujący nad planami Atlantropy istniał aż do 1960 roku. Sam Sörgel zmarł w wyniku obrażeń odniesionych w wypadku drogowym. Okoliczności tego zdarzenia do dziś nie zostały w pełni wyjaśnione. Kierowca samochodu, którym jechał architekt, zbiegł z miejsca wypadku i nigdy nie został odnaleziony.

Więcej informacji o projekcie można znaleźć na poniżej wymienionych stronach (j. angielski i j. niemiecki). Zachęcam do samodzielnego kopania w sieci w poszukiwaniu dodatkowych informacji. Jeśli na jakieś traficie to wrzućcie w komentarzach.

atlantropa1 atlantropa2 atlantropa3 atlantropa4 atlantropa5 atlantropa6 atlantropa7 atlantropa8

(Kliknij na grafikę by ją powiększyć)

Źródła (wybrane):